شاید این تصور وجود داشته باشد که برای استخراج پوکه معدنی، تنها وجود پوکه معدنی در منطقه کافی است اما این تصور اشتباه است چندین مرحله آنالیز و بررسی شیمیایی باید انجام گیرد تا بتوان پوکه معدنی مرغوب استخراج کرد.

 پوکه معدنی و ویژگی‌های آن

پوکه معدنی یا پومیس یکی از سنگ‌های آتشفشانی آذرین است. این سنگ معدنی ساختاری بسیار سبک با وزن مخصوص متوسط 0.75 تا 0.8 گرم بر سانتیمتر مکعب است. رنگ پوکه سفید، خاکستری مایل به سفید یا زرد اسیدی است.

در ارتباط با وزن پوکه می‌توان گفت هر چه پوکه دانه بندی درشت‌تری داشته باشد وزن آن کمتر و به اصطلاح سبکتر است. از جمله ویژگی‌های مهم پوکه معدنی میزان جذب آب است. میزان جذب آب در پوکه معدنی بالاست. پوکه آب را جذب اما از خود عبور نمی‌دهد و غیر قابل نفوذ هستند. با توجه به میزان تخلخل پومیس نفوذناپذیری آن در برخی موارد روی آب شناور می‌مانند.

نوعی دیگر از پوکه معدنی به رنگ سیاه است. این سنگ تیره همان سنگ پا و اسکریا نامیده می‌شود. در یک سنگ اسکوریا حفره‌های حبابی شکل بطور فراوانی دیده می‌شود. طیف رنگ اسکوریا در طبیعت از رنگ سیاه یا خاکستری تیره تا قهوه‌ای مایل به قرمز پررنگ موجود می‌باشد.

از نظر شناخت سنگ در زمین شناسی، می‌توان گفت Scoria اسکوریا معمولا ترکیبی شبیه به بازالت دارد. اما این سنگ معدنی می‌تواند یک ترکیب مشابه آندزیت نیز داشته باشد. پومیس معمولا در هنگام ساخته شدن از گاز بیشتری حاصل می‌شود.

حتی غلظت حباب‌های محبوس شده در پومیس بسیار بیشتر از اسکوریا است. همین نکته باعث شده است که دیوارهای بین سوراخ‌های پومیس بسیار نازک شود. نکته قابل تامل این است که این دیواره‌های نازک در پومیس باعث شده، پومیس حالت اسفنجی به خود بگیرد و روی آب شناور بماند. در صورتی که اسکوریا دیواره‌های ذخیمی دارد و وزن آن نسبت به پومیس سنگین‌تر است.

پیشنهاد می‌کنم برای کسب اطلاعات بیشتر به اسکوریا چیست مراجعه کنید.

نحوه شکل گیری پوکه معدنی

ماگمایی که از زمین به بیرون تراوش می‌کند روی سطح زمین شناور می‌شود. سنگ آتش فشانی زمانی ساخته می‌شود که که گاز گدازه‌های شیشه‌ای که در حال سرد شدن هستند به سرعت خارج شوند. همانطور که سنگ مذاب از زمین به بیرون رانده می‌شود فشار بر سطح آن کاهش می‌یابد. گازهای محلول در فشار کم سطح زمین در میان سنگهای مذاب می‌ماند و به سرعت سرد می‌شود. حباب‌های ریز بین سنگها هنگام سرد شدن باقی مانده. سپس سنگهای متخلخل با رنگ تیره بر جای می‌ماند.

زمانیکه آتشفشان رخ می‌دهد، گازها با سرعت بالایی از مواد مذاب خارج می‌شوند. این گازها در سطح زیرین ماگما بر جای می‌ماند. گازها ذرات کوچک ماگما را می‌سوزاند. از طریق هوا از مواد مذاب خارج می‌شود. این فرآیند معمولا اطراف یک محدوده آتشفشانی را بطور گسترده‌ای دربر می‌گیرد. طی این روند رسوبات سنگینی از مواد مذاب آتشفشانی دیده می‌شود.

کشف معدن پوکه

باطله برداری معدن

برای کشف معدن پوکه ابتدا محل مورد نظر را شناسایی کرده . وزارت معادن و فلزات پعد از تطبیق محدوده مورد نظر با کالک مربوطه در صورت آزاد بودن محدوده درخواست شده؛ آن محدوده را آزاد به نام متقاضی حفظ می‌کند. البته این وزارت ظرف مدت مقرر مشخصات محدوده ثبت شده را به متقاضی ابلاغ می‌نماید.

در ادامه اضافه می‌کنم محدوده آزاد محدوده‌ای است که جهت انجام امور اکتشافى و یا بهره بردارى ثبت نشده باشد.

ثبت معدن پوکه

در ادامه مراحل ثبت معدن بطور خلاصه آورده شده است:

  • منطقه مورد درخواست آزاد باشد
  • اعلام بلامعارض بودن محدوده
  • ارائه مدرک بعد مرحله بالا (اعلام شود محدوده بلامعارض است.)
  • استعلامات سازمان به منظور مشخص نمودن حریم‌های قانونی
  • عملیات میله گذاری
  • تهیه طرح اکتشافی
  • مرحله اکتشاف تفضیلی
  • تهیه نقشه توپوگرافی
  • انجام آزمایشات شیمیایی
  • بلوک بندى و تعیین ذخیره ممکن و احتمالى با ذکر روش محاسبه
  •  انجام مطالعات فنى و اقتصادى مقدماتى بر روى کانسار و تعیین قیمت تمام شده ماده معدنی
  • تعیین ماشین آلات، نیروى انسانى و مواد ناریه مورد نیاز و هزینه عملیات اکتشافى به تفکیک در هر مرحله
  •  بررسى تاثیر اقتصادى و اجتماعى اجراى طرح در منطقه
  •  ارائه گزارش پایانى شامل چکیده، مقدمه، موقعیت جغرافیایى، زمین شناسى محدوده کانه شناسى، تکنونیک، ماگماتیزم و دگرسانى، ویژگى‌هاى زمین شناسى و معدن زون کانه سازى، شرح عملیات اکتشافى انجام شده، تعیین عیار میانگین و ذخیره قطعى، ممکن. احتمالى کانسار، نتیجه گیرى و پیشنهادات با توجه به موارد فوق.

دریافت مجوزات لازم برای استخراج پوکه از معدن

برای دریافت مجوزات لازم جهت استخراج معدن پوکه مهمترین نکته توجه به اکتشاف یا نحوه‌ی اکتشاف آن معدن است. در اکتشاف پوکه بررسی نقشه‌های منطقه و کمک گرفتن از مهندسین زمین شناسی برای انتخاب ذخایر مناسب و دسترسی راحت به بازار مصرف از نکات حائز اهمیت است. 

در انتخاب معدن پوکه رعایت اصول علمی و داشتن دانش به روز و دریافت نظرات کارشناسی در زمینه نوع سنگ و میزان ذخیره باید مورد توجه قرار گیرد.

شعاع اقتصادی کار معمولاً حدود 100 کیلومتر در نظر گرفته می‌شود. 

در مرحله بعد عملیات نمونه برداری از معدن با رعایت اصول علمی و تجربی از سطح عمق انجام می‌شود و نمونه‌ها در ظروف جداگانه قرار داده می‌شود.

باطله برداری معدن پوکه

عملیات باطله برداری معدن پوکه

در برداشتن باطله قسمت سطح بیرونی مواد معدنی برای جلوگیری از مخلوط شدن این سطح با پومیس و آلوده نشدن آن در برداشت باطله باید نهایت دقت به عمل بیاید. در عملیات باطله برداری معدن پوکه توده متراکم و فشرده‌ای نیست از روش‌های انفجاری کمتر استفاده می‌گردد.  

همانطور که پیش‌تر گفته شد، به دلیل متراکم نبودن نهشته‌ها در معدن پوکه از دستگاه‌هایی مثل بولدوزر، اسکریپر، دراگ لاین و شاول‌های قوی می‌توان به کار برد.

شروع استخراج پوکه از معدن

در یک معدن پومیس ابتدا سنگ معدن استخراج می‌شود و ناخالصی‌ها و مواد اضافه‌ی آن توسط سرندهایی با دانه‌های 5.1 اینچی حذف می‌شوند. سپس سنگ شکن‌های بعدی پوکه را به قطعاتی در ابعاد مختلف تبدیل می‌کنند.

کارهای لازم برای استخراج پوکه از معدن

برای استخراج نمونه برداری قبل از شروع کار انجام می‌شود. نمونه‌ها پس از آماده سازی توسط آزمایشگاه معتبر تحت آزمایش‌های مختلف قرار می‌گیرند. برخی از ازمایشات معمول به شرح زیر است:

  • تعیین مقدار سیلیس غیر بلوری با کمک روش های شیمیایی و کریستالوگرافی
  • تعیین درصد همزمان اکسیدهای آهن، آلومینیم، سیلیس، سدیم، پتاسیم، منیزیم، کلسیم
  • بررسی‌های فیزیکی و مکانیکی
  • تعیین مقاومت و اندازه‌های مقاومت فشاری، کششی، و خمشی
  • مشخص نمودن چگونگی وضعیت تخلخل‌ها
  • آزمایش‌های مختلف بر روی بتن‌ها و بلوک‌های ساخته شده از پوکه برای رسیدن به تعیین مقاومت در مقابل عوامل شیمیایی مانند سولفات‌ها و اندازه گیری و نفوذناپذیر بودن و عایق بودن

انتقال پوکه از معدن

برای انتقال پوکه معدنی و مواد خام که اصطلاحاً دیواره نامیده می‌شود، از معدن از دستگاههای حمل کننده کامیون جفت محور و تک محور استفاده می‌شود. این ماشین‌ها مواد خام را برای جداسازی به محل مورد نظر انتقال می‌دهند. 

جداسازی پوکه های معدنی

دانه بندی پومیس

برای جداسازی پومیس خام یا مواد دیواره، با کمک ماشین آلات حمل مواد به طرف دستگاه‌های جداکننده انتقال داده می‌شود. 

دستگاه‌های لازم برای تولید پوکه از معدن

دستگاه‌های لازم برای تولید پوکه فیدر، نوار نقاله، سنگ شکن فکی یا ضربه‌ای کوبید و سرند است.

سنگ شکن فکی 

سنگ شکن

سنگ شکن فکی

این سنگ شکن از نوع سنگ شکن‌های اولیه است که در معادن مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. اندازه‌ی سنگ شکن‌های فکی بوسیله دهانه ورودی بار در بالای دستگاه تعیین می‌شود. 

 

کوبیت

کوبیت

کوبیت

کوبیت برخلاف هیدروکن سنگ شکنی ضربه‌ای است که از نظر کاربردی مانند هیدروکن معمولا به عنوان سنگ شکن ثانویه جهت تولید استفاده می‌گردد. کوبیت به سنگ شکن‌های ضربه‌ای یا اصطلاحاً چکشی شهرت دارد که هم به عنوان سنگ شکن اولیه و هم ثانویه در خطوط فرآوری و خردایش مواد معدنی استفاده می‌شوند.

 

 

نوار نقاله

یکی از این دستگاه‌ها نوار نقاله است که به صفحات گردان و متحرکی گفته می‌شود که از جنس لاستیک و فلز است. نوار نقاله توسط موتور و گیربکس به حرکت در می‌آید. از نوار نقاله برای انتقال مواد خام معدنی استفاده می‌شود. نوار نقاله‌ها انواع گوناگونی دارد. با توجه با نحوه کاربرد، مدت زمان استفاده و میزان تحمل وزن، نوار نقاله‌‌ها دارای انواع مختلفی هستند.

در معدن پوکه برای انتقال مواد خام معمولا از نوار نقاله غلتکی، رولیکی یا تسمه‌ای استفاده می‌شود. در ادامه به انواع نوار نقاله اشاره می‌شود:

نوار نقاله بارگیری، نوار نقاله ناودانی، نوار نقاله چرخشی، نوار نقاله زنجیری، شیبدار، تسمه‌ای و ثقلی از انواع دیگر نوار نقاله هستند. 

سرند

شکل سرند

سرند

طی فرآیند خردایش سرندها قبل و بعد از بکارگیری سنگ شکنها مورد استفاده قرار می‌گیرد. پوکه قبل از ورود به سنگ شکن‌ با توجه به نوع ورودی سنگ پوکه دانه‌بندی می‌شود. 

روش‌های استخراج پوکه از معدن

بیشتر معادن پوکه به روش روباز پله‌ای استخراج می‌شوند. در این روش برداشت مجدد توسط تجهیزات استاندارد انجام می‌پذیرد. البته محل معدنکاری جایی انتخاب می‌شود که کمترین میزان برداشت دوباره را داشته باشد.

برای اطلاع بیشتر درباره روش روباز در ادامه توضیح بیشتری ارائه می‌شود:

استخراج روباز

در روش روباز، از سطح زمین تا دسترسی به کانسنگ روباره برداری شده پس از دسترسی به کانسنگ استخراج آن از پله‌ها آغاز می‌شود.روباره برداشته شده در مرحله آماده سازی و حاصل از مرحله استخراج، در محل انباشتگاه یا دپو تخلیه می‌شود.

عملیات باطله برداری و استخراج ماده معدنی بر روی یک یا چند پله عملیاتی انجام می‌گیرد. پله‌ها را تا عمقی از معدن که استخراج مواد معدنی صرفه اقتصادی داشته باشد طراحی و احداث می‌کنند.

کیفیت پوکه‌ معدنی استخراج شده از معدن

کیفیت پوکه معدنی استخراج شده به عوامل زیادی بستگی دارد:

  • نوع ماده معدنی
  • خلوص ماده معدنی 
  • آنالیز شیمیایی و فیزیکی پوکه معدنی
  • روش استخراج درست. جداسازی بطور دقیق صورت گیرد.

 

Rate this pumice_posts