ویژگی پرلیت چیست؟ پرلیت نسبت دیگر سنگ‌های آتشفشانی بی‌شمار و گوناگون است. در این مقاله درباره خصوصیات پرلیت و ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی این سنگ آتشفشانی توضیح داده می‌شود. هم چنین به نکاتی درباره چگالی و دانسیته و مواد تشکیل دهنده پرلیت نیز اشاره خواهد شد.

ویژگی های پرلیت چیست

برای پاسخ به پرسش ویژگی پرلیت چیست ابتدا کمی درباره خاستگاه پرلیت توضیحاتی را نوشته و سپس ویژگی فیزیکی و شیمیایی پرلیت را مطرح می‌کنیم.

بسیاری از مواد آتشفشانی اسیدی جوان که زمان کافی برای آبگیری نداشته و در اصل از نوع ابسیدین هستند، در میدان حرارتی پرلیت منبسط نمی‌شوند.

اینکه پرلیت چطور شکل گرفته در طبیعت نظریات مختلفی وجود دارد. در نظریه‌های قدیمی تولید و زایش پرلیت را نتیجه‌ی آبگیری انجماد شتابزده ماگمای اسیدی به علت مبادله گرمایی تند با محیط فراگیر خود می‌دانند. اما در این نظریه‌ها عوامل گوناگون هم چون میزان آب، اثر گازها، و شرایط سرد شدن هنوز ناشناخته باقی مانده است.

در نظریه‌ای دیگر پیدایش پرلیت را، نتیجه آبگیری ثانویه شیشه‌های ولکانیکی نظیر ابسیدین و خاستگاه بخشی از آب موجود در پرلیت را پیامد سرد شدن شتابزده ماگمای اسیدی در شرایطی ویژه از فشار و میزان بخار آب بیان می‌کند.

این نظریه چنان بیان می‌کند که گدازه‌های اسیدی با درون داشت مقادیر فراوان آب و گازهای فرار، در اثر کاهش ناگهانی فشار محیط مقداری خاکستر و پومیس تولید می‌کند. به عبارت دیگر در اثر کاهش ناگهانی فشار به هنگام بیرون ریختن ماگما بخار آب و گازهای فرار به دام افتاده درون ماگما امکان آزاد شدن می‌یابند که با توجه به غلظت و شتاب سنگ در سرد شدن، فضای پدید آمده فرصت بسته شدن نمی‌یابد. در نتیجه در این شرایط سنگی متخلخل و پر روزنه پدید می‌آید.

یک نظریه درباره پرلیت وجود دارد که مبنی بر برهمکنش گدازه‌های داغ و آب‌های احاطه کرده آن است و موجب سرد شدن سریع سنگ پرلیت می‌شود. گدازه‌های ویسکوز با ترکیب اسیدی تا حد متوسط تمایل زیادی به تشکیل شیشه دارند. پس غالب پرلیت‌ها ترکیب رئولیتی دارند. هر چند پرلیت‌های آندسیتیکو و داسیتیک نیز غیر رایج نیستند. ناگفته نماند گدازه‌های قلیایی و بازالتی به ندرت شامل پرلیت هستند.

 

  • ویژگی فیزیکی پرلیت

از نظر سنگ شناسی پرلیت یک نوع سنگ رئولیتی، داسیتی، یا آندزیتی است. جلای این نوع سنگ آتشفشانی شیشه‌ای و دارای سطوح شکست هم مرکز است. این ویژگی شکلی به پرلیت داده است که به نام بافت و جلای پرلیتی معروف است. ناگفته نماند پرلیت تجاری به طور عام ترکیب رئولیتی دارد.

ویژگی فیزیکی پرلیت

شکل 1. ویژگی فیزیکی پرلیت

رنگ پرلیت معمولا بین خاکستری تا سیاه است. اما در طبیعت رنگ‌های سبز، قهوه‌ای، و قرمز نیز دیده می‌شود.

در بالا اشاره شد ساختار پرلیت در نتیجه شکاف‌هایی است که در هنگام جامد و سرد شدن شیشه آن تشکیل می‌شود.

این ساختارهای شکاف مانند به صورت میکروسکوپی هستند. نتیجه این ساختار شکل لایه لایه یا پیازی شکل به پرلیت می‌دهد.

 

 

ساختار لایه لایه یا پیازی شکل پرلیت

شکل 2. ساختار لایه لایه یا پیازی شکل پرلیت

لیست ویژگی‌های فیزیکی پرلیت

  • رنگ پرلیت 
رنگ پرلیت منبسط شدهسفید
رنگ پرلیت خامخاکستری، سیاه، سبز، قهوه‌ای، و قرمز
  • پرلیت از نظر جلا و بافت: دارای جلای چرب و بافت شیشه‌ای
  • ترکیب پرلیت : شیمیایی
  • پایداری پرلیت: تحت تاثیر هوازدگی قرار گرفته و به کائولنیت، زئولیت و مونت موریلونیت تبدیل می‌گردد.
  • درصد آب: 2-5
  • دمای منبسط شدن و یا نقطه نرم شدن: 871-1093 درجه سانتیگراد
  • میزان حجم انبساط یافته: 10 تا 20 برابر حجم اولیه
  • نقطه ذوب پرلیت: 1260 تا 1343 درجه سانتیگراد
  • سختی: 5.5 تا 7 موس ( شکننده و دارای خرد شوندگی بالا)
  • رسانایی: ضعیف PH: 8/0 تا 6/8
  • میزان اشتعال پذیری: غیر قابل اشتعال
  • ضریب انکسار: 1/5
  • حداکثر رطوبت آزاد: 0/5 درصد
  • دمای مخصوص: 873 کیلوگرم کالری بر ژول
  • قابلیت انحلال:
در بازهای غلیظ داغمحلول
در محلول یک نرمال سودنسبتا محلول
در اسیدهای معدنی یک نرمالکمی محلول
در آب یا اسیدهای ضعیفبسیار کم محلول

پرلیت بدون بو و غیر سمی است. از نظر رقابت، می‌تواند رقیب پومیس محسوب شود.

  • ویژگی شیمیایی پرلیت

آزمایشات نشان می‌دهد مقاومت شیمیایی پرلیت اصطلاحا متوسط به بالا است. پرلیت در قلیاهای داغ به طور کامل حل می‌شود. در سود نرمال سرد به صورت نیمه محلول است. در اسیدهای ضعیف و آب به مقدار اندک حل می‌شود.

بخشی از 2 تا 5 درصد آبی که در همه سنگ‌های پرلیتی به صورت ترکیب یافت می‌شود، وابسته به آب ماگمایی یا آب اولیه است و بخشی دیگر نیز وابسته به آب اتمسفر است.

ترکیب شیمیایی عمومی پرلیت در جدول زیر نشان داده شده است:

ترکیبسیلیکاآلومینااکسید سدیماکسید پتاسیماکسید آهناکسید منیزیماکسید کلسیمآب
درصد70-7512-153-43-50.5-20.2-0.70.5-1.53-6

نسبت آب در پرلیت‌های گوناگون از منابع مختلف، ناهمسان است. تحقیقات نشان می‌دهد ترکیب پرلیت به میزان Mgo و Cao آن بستگی به میزان نفوذ یا تاثیر آبگیری ابسیدین دارد. به بیان دیگر غلظت ماگمایی مولد پرلیت به مقدار قلیلیی بودن آن بستگی دارد. بنابراین مقدار سدیم و پتاسیم در پرلیت مهم است.

وزن مخصوص پرلیت

وزن مخصوص پرلیت چیست؟ قبل از اینکه به این سوال پاسخ دهیم بهتر است درباره وزن مخصوص مواد نکاتی را یادآور شویم: بعد از بررسی و تحقیقات محققان در زمینه شیشه‌های طبیعی دریافتند که ترکیبات شیمیایی بر روی وزن مخصوص سنگ‌ها تاثیر می‌گذارد.

آن ها دریافتند، سیلیکا بیشترین گستره و بزرگترین تاثیر را دارد. پس از آن اکسید آهن، آهک، منیزیم، پتاسیم و آب با افزایش وزن مخصوص درصد سیلیکا، پتاس و آب کاهش می‌یابد.

وزن مخصوص به میزان محتوی آب نیز بستگی دارد. شیشه‌هایی با وزن مخصوص بالا شامل مقدار کمتری از آب هستند. آنهایی که وزن مخصوص پایین‌تر دارند محتوی آب بالاتری دارند.

چگالی پرلیت

چگالی پرلیت یا دانسیته پرلیت خام، 220 تا 2400 کیلوگرم بر متر مکعب است.

چگالی پرلیت یا دانسیته پرلیت منبسط شده، بین 40 تا 180 کیلوگرم بر متر مکعب است.

جهت آشنایی بیشتر مقاله پرلیت چیست و چه کاربردی دارد را مطالعه فرمایید.

مواد تشکیل دهنده پرلیت

وقتی دمای پرلیت به یکباره به 930 درجه سانتیگراد یا 1700 درجه فارنهایت می‌رسد، پرلیت به طور ناگهان منبسط  و دچار انفجار داخلی می‌شود و به یک ساختار متخلخل حفره دار شیشه‌ای، که معادل پومیس به شکل طبیعی است تبدیل می‌شود.

گرمادهی سریع تا دمای نرم شدگی یا ذوب به ساختار شیشه‌ای، اجازه متورم شدن و انبساط می‌دهد. اما گرمادهی آهسته آب، ترکیبی در آن را به صورت آهسته خارج می‌کند بدون اینکه انبساطی در ساختار رخ می‌دهد.

دمای بهینه برای انبساط شیشه‌های مختلف بسته به محتوای آب موجود در آن و نیز محتوی سیلیکا و قلیاها، آهک، آهن، آلومینیم و دیگر ترکیبات متغیر می‌باشد.

دامنه دمایی بین 1400 تا 2200 درجه فارنهایت می‌باشد. بسته به ترکیب و محل پیدایش نمونه و شرایطی که پرلیت منبسط می‌شود، حجم آن می‌تواند 10 برابر یا بیشتر از حجم مقدار اولیه افزایش یابد. (برای اطلاع از منبع کلیک کنید.)

امید به اینکه مقاله با عنوان “ویژگی پرلیت چیست” توانسته باشد بخش زیادی از سوالات شما عزیزان را پاسخ دهد. سبکدانه کانیار را با دوستان خود به اشتراک بگذارید. متشکریم

برای دریافت انواع دانه بندی پرلیت از سایز میکرو تا ابعاد بالاتر با شماره زیر در تماس باشید:

09120386287

09144974210